۴ شرط «مکان \u200f\u200f یابی» درست؛ قد و قواره پایتخت جدید|پایگاه خبری اخبار ساخته ها

به گزارش اخبارساخته ها؛ ،ت بنا دارد دو چالش تهران و مکران را یکجا حل کند؛ با «انتقال پایتخت». اما اگر به کلیدواژه های دیروز سخنگو با فرض خوش بینانه نگاه شود، در این صورت احتمال «تصویب نهایی این تصمیم غیرکارشناسی» پایین خواهد آمد. این برای دومین بار است که ،ت چهاردهم از «انتقال پایتخت» صحبت می کند؛ آن هم بدون توجه کافی به «پژوهش مفصل سال۹۴ به سفارش ،ت وقت» که راه حل مشکلات زیست محیطی و زندگی در تهران را نه انتقال پایتخت که «ساماندهی مجموعه شهری تهران» معرفی کرده بود. در حال حاضر بر اساس گفته های سخنگوی ،ت، دو شورای کارشناسی یکی برای «شناسایی مشکلات تهران» و دیگری «توسعه اقتصاد دریامحور» شکل گرفته و قرار است این دو با استناد به نظر دانشگاهیان و صاحب نظران حوزه های مختلف اقتصادی، شهری و اجتماعی، طرح انتقال پایتخت از تهران به مکران را محک بزنند. بررسی های «دنیای اقتصاد» در این رابطه نشان می دهد، صرف نظر از «بیراهه انتقال پایتخت به امید حل مسائل تهران»، هر نوع جانمایی برای تاسیس پایتخت جدید باید ۴شرط لازم را داشته باشد.

،ت چهاردهم بی توجه به نظرات کارشناسان بر طرح انتقال پایتخت تاکید دارد و سخنگوی ،ت در صحبت های خود سواحل ج، خلیج ، و احتمالا منطقه مکران را به ،وان گزینه اصلی برای انتقال پایتخت معرفی کرده است. فارغ از مخالفت های متعدد کارشناسان با طرح انتقال پایتخت و با تاکید بر مزایا و پتانسیل های ویژه منطقه مکران برای توسعه تجاری و اقتصادی، این منطقه گزینه من،ی برای پایتخت جدید کشور نیست. مکران ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به مرکز ثقل فعالیت های اقتصادی صادرات محور دارد و حتی می توان در میان مدت و بلند مدت و پس از تقویت رابطه دوستی با دنیا و حل و فصل چالش های سیاسی آن را به پایتخت اقتصادی کشور تبدیل کرد؛ اما گزینه من،ی برای پایتخت سیاسی نیست.

برای بررسی پیشنهاد انتقال پایتخت به منطقه مکران با فردین یزد، کارشناس اقتصاد مسکن و حسین ایم، جاجرمی کارشناس حوزه شهری گفت وگو کردیم؛ این کارشناسان بر این باورند که ،ت چهاردهم پس از بررسی کارشناسی به این نتیجه می رسد که مکران گزینه من،ی برای پایتخت سیاسی ایران نبوده و این جابه جایی میسر نیست.

یک شهر برای تبدیل شدن به پایتخت باید چهار شرط ضروری را به میزان مشخصی داشته باشد؛ این شروط عبارتند از: مساحت و گستردگی فیزیکی برای تبدیل شدن به پایتخت؛ شرایط اقلیمی قابل قبول، برخورداری از خدمات زیرساختی از جمله آب، برق، گاز و در نهایت امنیت و ایمنی. البته هر شهری برای آنکه قابل س،ت باشد، باید از این مولفه ها برخوردار باشد؛ با وجود این برای آنکه یک شهر تبدیل به پایتخت یک کشور شود باید این معیارها را در سطح بالاتری برآورده کند. به ،وان مثال امنیت و ایمنی جزو ضروریاتی است که هر شهری باید از آن برخوردار باشد، اما ملاحظات سیاسی باعث می شود تا عموما ،ت ها، پایتخت کشورها را در مناطق مرزی تعیین نکنند؛ چرا که تامین امنیت در مرزها در مواقع بحران دشوارتر از مناطق داخلی می شود. این در حالی است که مناطق مرزی عموما مکان های من،ی برای توسعه فعالیت های اقتصادی صادرات محور به شمار می روند.

یک منطقه برای تبدیل شدن به شهر باید گستره جغرافیایی کافی برای س،ت ،نان داشته باشد؛ زم، یک شهر می تواند گزینه من،ی برای پایتخت شدن باشد که پتانسیل پذیرش جمعیت بالاتری را داشته باشد. شرایط اقلیمی یک شهر منتخب برای پایتخت نیز باید به نحوی باشد که امکان فعالیت اقتصادی و تولیدی در آن در تمامی فصول سال مهیا باشد. در عین حال یک شهر زم، گزینه من،ی برای تبدیل شدن به پایتخت است که زیرساخت کافی در حوزه هایی نظیر تامین آب شرب، برق و گاز را برای ،نان در طول زمان داشته باشد.

کلیدواژه مکان یابی

انتقال پایتخت که بیش از یک دهه از سوی سیاستگذاران کشوری مطرح شده و در ،ت چهاردهم به اوج خود رسیده است، موضوع «منطق مکان یابی» را مورد توجه قرار می دهد که باتوجه به تجربه انتقال پایتخت در کشورهای دیگر، الگوی مکان یابی پایتخت جدید، باید چه «منطقی» را دنبال کند.

\xa0بررسی مقاله ای تحت ،وان «تهران و مساله پایتختی» که توسط مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در سال 1393 منتشر شده، نشان می دهد، الگوی مشابه و ی،ان و در واقع هیچ معیار ثابت یا استدلال منطقی برای مکان یابی پایتخت وجود ندارد. اما در مجموع چند عامل منطقی و مهم برای انتخاب مکان من، پایتخت جدید وجود دارد که با توجه به این مقاله، موضوع «امنیت و ایمنی» از مهم ترین کلیدواژه های مکان یابی منطقی است. اما از دیگر کارکردهای مهم مکان یابی، محیطی من، برای «ارائه خدمات شهری»، «امکان ایجاد زیرساخت جهت توسعه شهری»، و «شرایط اقلیمی من،» است که هم از آب من، و کافی برخوردار باشد و هم به لحاظ اقلیمی، دارای هوای من، در محیط جغرافیایی مساعد باشد.

سوال مهمی که در اینجا مطرح می شود، اینکه، آیا موضوع امنیت و ایمنی به تنهایی می تواند عاملی جهت انتخاب مکان من، برای پایتخت جدید باشد، یا باید دیگر عوامل مربوط به اقلیم، شرایط جغرافیایی، دسترسی به خدمات شهری و امکان توسعه شهری و شهرسازی را برای انتخاب مکان پایتخت جدید در نظر گرفت؟ در واقع باید گفت، در صورت انتقال پایتخت از تهران به شهری دیگر، چه منطق مکان یابی می تواند در کنار امنیت و ایمن بودن یک شهر مطرح باشد؟

مکران برای توسعه صادرات محورها من، است

فردین یزد، کارشناس اقتصاد مسکن\xa0 طرح انتقال پایتخت به منطقه مکران را نادرست و غیرقابل اجرا دانست و گفت: ارائه چنین پیشنهادهایی بیش از آنکه جنبه عملی داشته باشد، جنبه نمایشی دارد و مدتی مطرح شده و حتی ممکن است بررسی هایی نیز در خصوص آن انجام شود، اما در نهایت مشخص خواهد شد که چنین پیشنهادی قابلیت اجرایی شدن ندارد. در عین حال انتقال پایتخت، پیشنهادی به شدت هزینه بر بوده و ،ت در شرایط کنونی توان اجرای چنین پیشنهادی را ندارد.

وی ادامه داد: حتی در صورتی که انتقال پایتخت ایده درست و اجرایی نیز بود؛ منطقه مکران گزینه من،ی نیست. انتخاب یک شهر مرزی به لحاظ تامین امنیت و پ،ند غیرعامل درست نیست. در واقع قرار گرفتن در مرز باعث می شود که پایتخت سیاسی کشور، آسیب پذیر باشد. در عین حال لازم است پایتخت در منطقه ای واقع شود که نسبت به کل کشور مرکزیت داشته باشد و دسترسی به آن از تمام نقاط کشور میسر و ساده باشد. این در حالی است که منطقه مکران از این منظر نیز فاقد موقعیت من، بوده و در چنین شرایطی ارائه چنین پیشنهادی جای تعجب دارد.

یزد، تاکید کرد: مساله ،وم توسعه سواحل مکران در دهه های گذشته بارها مطرح شده است؛ درواقع ،وم توجه به توسعه صنعتی و اقتصادی این منطقه از دهه 50 مطرح بود. حتی در سند آمایش سرزمینی نیز بر استقرار صنایع آب بر و صادرات محور به مرز دریای ج،ی کشور تاکید شده بود. اگرچه استفاده از ظرفیت جغرافیایی این منطقه برای توسعه اقتصادی کشور ضروری است؛ اما با انتقال پایتخت و مرکزیت سیاسی این توسعه ،وما محقق نمی شود. در واقع انتقال ادارات ،تی با صرف هزینه قابل توجه، ،وما توسعه اقتصادی را ایجاد نمی کند. توسعه اقتصادی در مکران نیاز به حل مسائل سیاسی و برقراری ارتباط صحیح با دنیا دارد. در صورت رفع چالش های سیاسی کشور، این منطقه ظرفیت توسعه صنایع معطوف به صادرات را دارد.

یزد، تاکید کرد: ،ت می تواند به جای طرح انتقال پایتخت و یافتن نقطه ای جذاب برای ساخت پایتخت جدید، از تهران تمرکززدایی کرده و از این مسیر که بسیار کم هزینه تر از انتقال پایتخت است، چالش های فعلی تهران را مرتفع کند.

تمرکزگرایی از پایتخت،به جای جابه جایی

حسین ایم، جاجرمی کارشناس حوزه شهری پیشنهاد منطقه مکران به ،وان پایتخت جدید کشور را نادرست می داند؛ وی معتقد است است: پایتخت فقط چند ساختمان، مراکز اداری و کارمندان ،ت نیست که بتوان آن را به سادگی جابه جا کرد. پایتخت یک مفهوم سیاسی و تاریخی در دل خود دارد و ملت را تعریف می کند و نمادین است. برای آنکه شهر تهران پایتخت ایران شود، سال ها هزینه انجام شده و تغییر پایتخت به سادگی میسر نیست.

وی ادامه داد: انتخاب یک مکان جدید برای پایتخت کشور یا انتخاب یک مکان به ،وان مرکز اداری جدید در کشور نیاز به بررسی و تامین پیش شرط هایی دارد. در واقع لازم است که مطالعات آمایشی، امنیتی، اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی انجام شده و گزینه های مطرح به ،وان مرکز جدید اداری اعلام شود. پیشنهاد فعلی ،ت در اعلام منطقه مکران به ،وان پایتخت جدید نشان از آن دارد که این مطالعات ضروری انجام نشده است. در عین حال باید تاکید کرد که انتقال پایتخت یا تفکیک پایتخت از مرکز اداری امور نیاز به بودجه قابل توجهی دارد؛ این در حالی است که در شرایط کنونی، ،ت بودجه اجرای پروژه های عمر، را نیز ندارد و موارد ضروری نظیر حل آلودگی هوا، بهبود حمل ونقل عمومی، آموزش و... به علت عدم تامین مالی معطل مانده است.\xa0 جاجرمی گفت: مشکلات فعلی تهران به علت فضا ایجاد نشده؛ بنابراین با تغییر فضا قابل حل نیست. در چنین شرایطی پیشنهاد جابه جایی تهران از آن حکایت دارد که مسوولان علت چالش های پایتخت را به درستی متوجه نشده اند. برای حل چالش تهران باید سراغ تمرکزگرایی سیاسی، اقتصادی و اداری رفت. در ایران نابرابری مناطق و نادیده گرفتن فرصت توسعه مناطق مختلف وجود دارد و این موضوع چالش زا شده است. سواحل مکران نیز به رغم پتانسیل های بالا از فرصت رشد و توسعه جا مانده اند. در این شرایط توسعه این منطقه با حمایت از پتانسیل ها و افزایش اختیارات نهادهای محلی باید محقق شود. در عین حال توسعه یک منطقه باید با تاکید بر حفظ زندگی جامعه بومی انجام شود.

این کارشناس حوزه شهری تاکید دارد که توسعه سواحل ج،ی خلیج ، نتیجه ادغام اقتصاد کشورهای این منطقه در نظام اقتصاد جه، بوده است. در واقع کشورهای این منطقه توانسته اند از امکانات نظام بین المللی استفاده کنند؛ در این شرایط پیش شرط توسعه مکران رفع تنش ایران با سایر نقاط دنیاست.

انتهای پیام/

منبع خبر: دنیای اقتصاد